Vàm Nao: Những Mùa Cá và Nỗi Buồn Còn Lại
Vàm Nao, đoạn sông đặc biệt hình thành từ đuôi cù lao huyện Phú Tân và đầu cù lao Ông Chưởng (An Giang), tạo nên hiện tượng “san nước” độc đáo giữa sông Tiền và sông Hậu. Nơi đây từng là thiên đường của nhiều loài cá, thu hút ngư dân khắp sông Mekong. Tuy nhiên, hiện nay, số lượng cá giảm đáng kể, và kích thước cũng nhỏ hơn trước, dù đêm đêm sông Vàm Nao vẫn sáng đèn.
Mùa Nước Đổ và Lời Ru của Sông
Trong mùa nước đổ, sông Mekong chảy một chiều ra biển, mang theo cá non và cá bột. Dân đánh cá đáy háo hức đón chờ cá leo, cá kết. Còn dân đánh cá bông lau thì… ăn nghỉ.
Tháng 11: Mùa Cá Bông Lau
Đến tháng 11 âm lịch, nước sông trong, gió mạnh, ngư dân Mỹ Hội Đông chuẩn bị xuồng, đèn, lưới. Anh Hai Hoàng, người có hơn 30 năm kinh nghiệm đánh cá bông lau, chia sẻ: “Chúng tôi đánh cá để giảm nhớ sông, nhớ lưới. Thật ra, rằm tháng Giêng mới là lúc cá đâm lưới nhiều nhất.”
Cuộc Sống Trên Sông
Thả lưới mất gần 40 phút. 15 phút sau, ngư dân cùng nhau ăn uống, nghỉ ngơi trên sông trước khi tiếp tục thả lưới. Dù số lượng cá chưa nhiều, nhưng gần 50 xuồng vẫn tham gia mỗi chiều. Giá cá dao động 95.000 – 110.000 đ/kg. Năm Tiệm (28 tuổi) được xem là “sát cá” nhất với gần 50 con.
Lão Ngư Tư Sến và Triết Lý Sông Nước
Tư Sến, lão ngư 82 tuổi, là huyền thoại làng cá Mỹ Hội Đông. Ông chia sẻ về nghề “Bà Cậu”: “Sống bằng nghề này phải biết kiêng dè và tôn trọng những gì mình có, để dành cho mai sau”. Ông lo lắng về thế hệ trẻ đánh bắt thiếu ý thức.
Ông kể về những kỷ niệm đánh bắt cá hô, cách ông cúng sông sau mỗi lần đánh bắt. Ông cũng chia sẻ kinh nghiệm nhận biết số lượng và kích thước cá chỉ bằng âm thanh.
Thực Trạng và Bài Thơ Thuyền Qua Núi Sập
Lão ngư Tư Sến lo lắng về việc đánh bắt bằng xung điện và việc mở rộng diện tích đất canh tác đang làm thu hẹp môi trường sống của cá. Mỗi mùa cá đi qua, nỗi buồn lại càng thêm.
Thơ Thuyền Qua Núi Sập / Thoại Sơn (Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa):
Một thuyền cầm hạc một mình ta,
Đường hiểm gian nan khắp trải qua.
Núi Sập sấm rền vang tiếng muỗi,
Vàm Nao nước chảy đứt đuôi xà.
Văn chương mới thử năm hay bảy,
Võ lược chưa truyền sáu với ba.
Gà gáy học đòi người dậy múa,
Luống e năm tháng để ta đà.
Một thuyền cầm hạc một mình ta,
Đường hiểm gian nan khắp trải qua.
Núi Sập sấm rền vang tiếng muỗi,
Vàm Nao nước chảy đứt đuôi xà.
Văn chương mới thử năm hay bảy,
Võ lược chưa truyền sáu với ba.
Gà gáy học đòi người dậy múa,
Luống e năm tháng để ta đà.
Ngọc Trảng
